TOKLONG
(Enot na sultada sa maing ponok na sarambotan)
Carrrrrio! uno dos tres! Llamado! i itaas na ning sentenciador ang ganador na manok. Sadong paratak patak pwedeng mawara ang tres cientos na pinagaran na tiponon na kwarta. Praak praak! Pwedeng kapadura, kili-kili, boda li-og ang tama ning manok. Siguradong minsan yan parungan, tahudan o stag.
Ang enot na gurulangan mamamasdan mo sa echahan. Adun mo makikita ang iba ibang ugali ning echador. Minsan gayun-gayun na klase ning manok piga pa kupot sa maing kor karigos para huna-on na maluya ang ataman. Minsan sa pakuyas piga doonan yan tagodtod boda barukag para mai marisa na masarig o harangkaw yan kiyang manok. Minsan maski boko man na binabayi piga dyobos ang barukag para mag angid binabayi. Ta ang binabayi pag larga huna mo mamamatan ning kalaban o kaya sisigayan muna, mai aram ninyo panlaki na tadom ning burang ang matagbo sa kiyang gilok. Minsan piga pa lain-lain yan paka parong para ang sweater o lemon na breed honaon na mestiso sana. Minsan pakagaton ka na maing kamutangan yan imong manok para dara ning imong unga mapilitan na palabanon na lang. Taratsaran, pakaragatan, arana-anahan, rolokohan, pa dili dili dun minaluwas ang mga kurhab ning mga para burang para tambodan yan kilang manok boda ipasalang na sa toklong.
Pag abot sa toklong, habang igapa kuyas makagsing na yan kristo, Ponggo singko! Ponggo singko! Yo sanggatos mo magana ning otsenta, o quince beinte! quince beinte yo sanggatos magana ning sitenta y singko, Siyete diyes! Siyete Diyes Yo sanggatos magana ning sitenta. O Sais diyes! Sais diyes! Depende sa klase ning manok boda sa kagsadili nintoyan adun ma dependir ang purustahan kaya minaabot sa sais diyes. Pag mai natampadan yan pusta ning llamado pwedeng ma puera o paguhan ning kagsadili ning burangan para madagos lang yan laban. Mai da kayang kamutangan ang burangan na pirmeng na-puepuera ang sultada. Bokong arog sa roligon, san juan, o sa malabon na burangan na pag sakat sa toklong larga derecho. Ang llamadista sa pakuyas pa lang baga na mangga ka otdan ning ugat sa pag hanap ning kapustahan ta habang ga huray na mai sila maka kuha, minaharangkaw ang kapital nila sa pusta ta mina pa dili dili pa ang mga dehadista para mas harangkaw ang logro o sa-hod. Yo mga para burang na may piga sabi sa alta sociodad (arog ni Tang Segundo boda ni Tang koroi na kung mina karo ninyo nito na karo hona mo mga taga España) mina puesto na sa harani sa lamesa habang piga manejo yo kilang mga kristo. Pag nagka surundo na sa pusta makagsing na ning Larga! Pag nadongog na to ning mga asa travesia, huna mo nangagka sosa sa kilang juras-juras. Adun yo matatalsikan ka na ning lawoy ta baga na i kadusan na maka kuha ning ka pustahan. Maski binutasan na pano ang manok habang ga sigay sigay pa pwede pang maka pusta. Arog ninto ang daragri-an sa burangan. Kaya sa pitong segundo pwedeng mahubras yan pinaka tago tago mong quinientos. Ikan ngani sadong sultada na sadong paratak patak sa itaas ta flyer yo sadong manok, tiempo na suminabit yo oro ninyo kalaban kaya pag buragan, anak ng texas! buminurag man yo oro sa li-og. Kung inano yo libok sa purustahan pag mai pa ga siapol ang mga manok baga mga asa adoracion ka silencio, pero pag nanganaan naman ning estribo yan mga manok gabos gusto nang pakaragon yan manok sa kilang mga libok. Habang ga pasiram siram yo mga gana sa coke boda siopao.Pag na lurid ka o kung ikan ka pa gaka cinquenta pesos pwede ka muna dun sa taas para mag qara y cruz magpa liman liman ning daog makadagri lamang ning sanggatos o dos sientos para boko naman kasusupog mag pusta sa travesia.
Sa tarambodan man mangalas ka ki karakaw ta maski harap buri ning ayam pag naka siapol yan kiyang tinambodan mangalas ka kung papano tinurid yo burang sa kigot ning manok. Pero si tang Segundo potos talaga ning ibuburang, gabos na klase ning panuma asa kiya na ceguro. Sadong beses huray niyang tinambodan yo kiyang manok ta segurista ngani, ninyo matapos na habang iga pahid yo kiyang paningot pag kiling naka kita ning nangurmo-an na bata sabay muda ning hijo de puta! boda pina hari dagos yo tambod. Maci cibor da pano yo kiyang gana. Maski asa toklong na bagay inikutan mo sya o nainutan mo ka tayhupi ning sarungan ning burang mumudahon ka ninyon sabay pahari na naman ning tambod. Kaya ang mga manok nagiging gangis na mai pa nabuburang.
Pero ano man daw talaga ang nasa burangan na mai mo nakukuha sa urubayan. Ta kung makakita ka ning ganador na kagsadili ning manok na kung mina ligid sa toklong daog pa yo kinupsitan. Yo sado ngani hiningunay kung arin ang mas masiram yo nakapa gana ning manok o kitog? Yo kiyang simbag mai ako maka paniwara na kaipuhan sigurong adaran ni dr freud yo kiyang ma-ti. Kung makakita ka ning ga ligid na taho sa toklong ma huna ka na sinapi-an ning sang ribong para dono. Wooh, Woooh! Wooh - na huna mo ga uka uka – ano!? ano!? ano!? inano ho-se! inano yo syapooooool? Injectiooooon yan! Thunderbiiiiiird o kung ano ano pang mga ganya.
Pagkatapos ning sultada makikita mo yo mga papel na kwarta na nangga ruluyap sa bilog na burangan. Barayadan, siringilan. Bawal ang mu-nak ta pag nag mu-nak ka sa burangan dawhang bagay lang ang pwedeng mangyari saimo, pwedeng mag kamu-ang ka ning mga komo-komo o pag iwasan ka ning mga sabungero na baga ka ikan ketong o tb o sugrat ning kanos yan imong kamot. Ang sugar panong too sugar ning mga tahong ikan pa pagka taho.
Pero ang kangangalas kung tayun ta gabos na hingunyon mo na magluwas sa burangan puro daog. Napa siin daw yo pilak? Alangan man na pinasalubot ni lasak. Sadong bagay man lang ang nakikita ko, parehas man sa buhay sa luwas ning toklong pag gana ka boda ma kwarta bossing ka, pag daog ko boda erekis bosabos ka na.
Praak! Praak! sadong musika na nakapa tindog ning sadong litid na mai na i-abot ning pusaw na dugo.
mga termino sa burangan.
mr. bahi, ga taga punta man ako sa burangan pero d ko naintindihan masyado yan mga termino na piga gamit nila. paki paliwanag man. salamat. vedor, dos pecadas, logro, carreo, bihagay, toklong, sultada, tyupi, echa, kristo.
dos pecadas
dos pecadas - paka silsig mapatuka ning dawha beses tapos pag mai naka tuka nag roro na yan manok gana na yo buhay na manok. vedor bihagay mai ko aram ha. tabi-a man ka arama tapos paki postehan naman sana ditoyan.
logro - sahod o aakoon mo na dehado ka para kadagi sana yan pusta
mo pero mas dakor yan gana.
carreo - break. tatanawon ning referree kung inano na yan kundisyon
ning manok boda didisisyunan kung sino yo gana o daog.
toklong - cockfighting arena.
sultada - bilang ning cockfight o laban.
tyupi - daya. pwedeng sa tambod o sa kundisyon ning manok. bilik na
tambod o pina off yo manok sa borong o kung ano ano pang
pagubat.
echa - match. piga pare parejas ang manok.
kristo - para bura ning pusta.
sori mandariman ninto ko pa sana nasimbag yo hingunay mo.