Catanduanes Forum

Padalla ini sako nin Editor nin Catanduanes Tribune. This will appear on this week's CT issue. Good read! Salamat Fernan (CT) for this...

Hon. Poly "Tikong" Lupin

Dear Tikong,

Enot sa gabos, mapamabalos ako saimo ta sa hanggang ngonyan poon pa kang eleksyon natawa-an mo man ning hapin pagakatulog ang sakuyang mga haka, mayad ngani ta duwang kahon na bilog ang pina-inom mo sa barrio mi ta pati si buboy naka-husto pa man duman sa binanig na karton. Dai ko na palan pinaalam saimo so sinabit mong streamer sa poon ning bililan, pero pagkaminati mi ang init ning pagmahal mo samuya ta pagmariputon ang panahon pagkanirinas mo palan na tamong. Tama so tinalam mo na tataw-an mo ning riwanag ang samuyang mga agrangay ta so pina rig-ok mong quatro kantos iyo ang gaserbeng gasera sa samuyang payag.

Sa ngonyan,dati pa man syempre ang pagbuhay mi...hot rice coffee ang breakfast...mashed potatoe with salted kataway (tinumok n kamonte buda hingmay) ang lunch...boneless turay and rinanot ang dinner.Natapos man ang aldaw na igwang laog ang tulak mi.Sabi ngani ning mga kanatad mi, gaasenso naman daa kami ta mala pang so kagurangi ko halangkaw naman ang posisyon sa Ficelco. Pigadasal mi na sanang mag-agom na lamang dai man makuryente ang aki mi pag asa itaas na ning poste...Ang ika-hambog mi lang saimo, Tikong, engineer ang kagulangi ming an. Naubos man kaan so mga alaga ming karbaw kada enrolan, so minana niming daga sa ilaya eyo man ang pinang-board exam kaan...Kaya pakapasar diretso man apply sa DPWH buda sa PEO...Sabi ngani kang aki ko ‘mas dipisil pa palan sa board exam ang makalaog duman tay, ta dapat palan igwa kang kamidbid sa laog na marekomenda saimo sa pinaka-amo na eyo man ang ma-endorso saimo sa ki Tikong’.

Ay sabi ko masakit palan talaga makalaog sa gobyerno... purbari na sana noy duman sa mga pribadong construction ta tutal si Tikong man sana ang kadsadili kaito dai pati duman naubusan ning project ta siya man sana ang gagibo kaito. Sabi sakuya kang aki ko kang sinuerteng makalaog...puede naman makabuhay sako (bakong sato) kung titipidon ang sueldo, ugaring harayo palan sa inadalan mi ang formulang pigagamit paga estimate, naribong pati ako kang sistema ning construction, dapat palan paga estimate...doblehon ang hib-og ning poste, kargahan ning katakot-takot na semento,suksukan ning mahihib-og na kabelya, tambakan ning kadakol na trabahador na pang manager ang pasueldo. Dai naman ako nagnari, Tay, ta malang bagyuhon baga satuya...ang kamumurong ugaring ta pag abot sa actual construction ang maneho sako ni Tikong...pasadayun ang poste, bawasan ang timpla ning cemento, pili-on so pinakamaniwang na kabelya buda magkapila sanang trabahador sa pinasaday na sueldo...

Ay, ayut man na sistema an sabi ko sa aki ko, pag layas na diyanan ta sayang, dai mabawian so kakarbawan ta buda kaumahan kung si Tikong man sana ang payamanon mo. Pigatabangan mo pa kaan gutumon ang mga kapobrehan. Kaya sa helak ning Dios nakalaog man na casual sa Ficelco so aki ko...nahagas lang kami kang kamugtakan ta mala pa bagang halangkaw ang posisyon kang trabaho. Ang kapupung-aw pa ta ang pinaka-amo kang aki ko saro man palan na tikong ayam! Batid man magbaribhi ning botante tanganing igwang uunason. Kaya sa ngonyan grabi ang gamo ming mag-agom kung sain patrabahuhon si noy...kung sa private o sa gobyerno? Sain daw ang marinas, Tikong?…

So ikaduwa ko palan, Tikong, honor student man kang elementarya hanggang high school...Kaya hinigusan mi man na mag-agom mag-uma, parok ning hayop buda panghag-ot para makatapos ning kolehiyo sa States (CSC). Magayon ang ikaduwa mi kaya naging magayon diretso ang naging trabaho...Ang osip ngani samo,tay: `Nay nakalaog ako sa ki Tikong marinas sainya mag trabaho, nagdakula na pati so sakuyang allowance kada palaog ni tikong!”...Pigakulab-kutaban ugaring kami kang sainyang trabaho, Tikong, namulong pati kami ta grabi ang overtime saimo. Arin na allowance ang nagdakula sa aki ko, Tikong? Anong klaseng palaog ang pigatalam nya?

So pangtulo ming aki, pasado naman pagkamaestra. Katunayan limang taon na siya sa Division Office ning papurpasyar kang kamugtakan ning application niya ta malang dai pa nakalaog. Sabi kang aki ko bentahe daa palan talaga pag endorsado ka ni Tikong ta ura-uradang nakalaog. Sabi samuya kang dismayado ming aki: “Tay, Nay, mapraktis na lang ako kang sakuyang major na English sa ibang bansa ta paga-katabang palan sa abroad dapat college graduate daa...ang bentahe ko sa ibang aplikanteng DH ta English ang major ko.” Namundo na naman kaming mag-agom ta so kapinyahan mi kaipuhan maisangla para sa placement fee. Piga-tugunan mi na sana ang aki mi na...pag nasa abroad ka na magkalson ka lamang `ne ning magkatulong suon na puro maong buda mo habayan ning rosaryuhan tanganing dai man lamang mangyari saimo ang ma-rape ta dai tana kaan mabawian so kapinyahan.

Ano daw ang marinas 'ming gibuhon, Tikong, ta malang gahinguha man kaming mag-agom? Legal man ang sistema ning pagbuhay mi, pigasakripisyuhan mi man na hari sa mad-ayad ang pigahungit mi sa mga aki mi…

Ano daw talaga marinas na gibuhon mi, Tikong??? Sa gabos pan-ong sitwasyon, ika na sanang pirmi ang napaburan. Maski sain kami magpunta, apektado kaming gulpi kang kalukuhan mo. Pigabawalan mo magkay-kay ning bay-bay so amigo kong mapatugdok ning dapog ta paagihon mo palan so loader mong mangarga ning truck-truck na baybay sainyo...Pinakulong mo so tiyo-on kong nakibug-ong ning kahoy na binansagan mong illegal logger pero ang paribot ning halong mo tambak ning hinab-unan mong narra...tinabaw mo so pigaka sisila ming hito, telapia sa ka pakay-kay mo ning salog (dredging) para lang igwa ka ning ihungit na karne ...piga giit mo sa kapirangot na kita sa ogbos buda oring si Nanay habang gabatad ning tinda sa saod ta pigapaburan mo so dai batid mag bayad na barkada/kapamilya mong nasa marimpoy buda concretong stall...computer na ang piga guma ning mga aki mo habang pigapabayaan mo ang mga kaakian ning lugar mong gaguma ning pamang-gihan.

Pigapamibi mi na pati puon sa Kagurangnan-NA KAHERAKI MAN KAMI,..Santa Maria-KAHERAKI KAMI,...Tikong sa konseho-KAHERAKI KAMI,...mga Tikong sa capitolyo-KAHERAKI KAMI,...mga Tikong sa municipyo-KAHERAKI KAMI....Naisip ko pati minsan kung ika sana Tikong ang solong aki ning Dios ta malang kaming kapobrehan dai kaan nakanamit maski inanong hinguha, pero sa kakapangadyi ko naisip ko na dai man palan ning hari sa Dios na Tikong demonyo...kaya sa paagi kaining surat ko maipaabot ko naman siguro saimo ang maripotok kong samay ta igwa kamin karapatan na magmuda sa demonyo, #%@?<#$!!!…Pilak mi man sana ang piga-sabsab mo! Pati sa katarantaduhan mo, imo mi man sana ang pigagamit mo...Panitan taka man ning buhay, kulang pa sa kautangan mo samuya. Marasa pang dai ka nasupog ning tukaw dyan sa sinubrian mong mayumhok na tukawan mi habang kami gapapaos ning tokmo sa mahibong kustanerang bangko...Marasa pang dai ka nasupog magsangkay sa de manibelang aircon na awto mi, piga-gamit pa ning pamilya mo habang piga-pinahan mo kami sa kareton na de karbaw...Ano daw kung nagilumduman mo pa akong ka ba-barrio, padihon, amigo ta pag-eleksyon mo man sana an nariw-as sako, samantalang sa bilog na termino mo ,padi,kababaryo,amigo mo ang pigasalugar mo sa munisipyo/kapitolyo/kongreso...dahil sa gibo mo naisip kong duwang klase sana palan talaga ang sistema ning ekonomiya satuya...eleksyon(1 day) buda resesyon(1 term)!

Halani nang matapos ang termino mo Tikong...pero rinanot pa man syempre so pinangako mong spaghetti? Hanggang saarin kami mahingibit ning turay? Mahigda sa karton?

Sinimbag mi naman daw an ning sakripisyo, hingoha buda mad-ayad na trabaho…pero nasa saimo palan talaga ang tunay na kasimbagan.

Igwa daw kaming ihaltan?

Magahalat…Hanggang sa awat,

Bukoy Gimaras
Kapilihan,Virac,Catanduanes
email add: bukoysabaybayon@yahoo.co.uk.com