SUBA

bahi's picture

SUBA

Kung ahin ang hunas siguradong hahanapon ning taob. Kung ahin ang kinis adun ang para guma. Kung ahin ang bintor adun ang para tibaw, kung ahin ang toros adun yan para baling. Kung ahin ang noknok mai dun ang taho na mai kayang aku-on ang harasahas, hangop boda gator ning suba.

Bihira ang mga taho na ga asa sa produkto ning suba. Lalo na bihira ang taho na batid mag guma. Bihira ang taho na kayang mag guma ning kinis, bor bongkang lalo na ning gimata. Kaipuhan mamate ning puso mo ang karatab – katab ning lupak. Kaipuhan mo mag kotkot, kaipuhan malupakan sa buhok, sa kimot. Kaipuhan mai ka maumangan sa suba. Kaipuhan boko kang babaru-on. Kaipuhan ang tagiltil ning imong sama-il boda kubar ning imong parad. Ta pag kinagat ka ning kinis kaipuhan kagaton mo man. Kung mai mo to kaya, limutan mo na maging para guma. Kaipuhan pati na aram mo ang mustra ning duhay ning kinis boda yo kilang kinamangan para maging amoma mo ang panginis.

Kasiniram mag barik barik sa suba. Kasiniram mag timon ning kasko sa makipot na surog boda mag timba para mai ma tabaw. Kasiniram maghanap ning saging-saging boda matang uyang pambala sa paputok boda pang pitik. Kasiniram manghamas ning sayakap para mataptap. Kasiniram ma mitik ning tibaysak boda magpa away ning manggoy.Kasiniram magparibod habang iga masdan ang pag retira ning dugwak papunta sa suba boda yan pag retira man ning uwak hari sa suba papunta sa uma. Kasiniram mang habon sa fishpond ni almo, tumala boda ni kalibobog (yo lease nila sa munisipyo expired na kaya boko naman nilang sadili yun). Kasiniram mag humari sa suba ninyo buhay pa yo m/v Don Juan. Kasiniram mag hurat hurat sa bodega ni Maring para manganaway sa para baling. Kasiniram ma la-og sa suba. Kasiniram ang hangop ning lupak.

Grabe ang pakinabang ning suba, bukod sa kaipuhan nato to para mag dakor ang isda sa dagat boda panagang sa tidal wave. Pang balance pa da to sa eco system. Kaya dapat ma araman ning mga ignoranteng para kahoy ning piyapi boda bakhawan ang epekto ning kilang maraot na gibo. Tama na ang paga par pabakar nila ning piyapi sa mga bakery boda pang dusog boda pang kudar nila.

Nintong mga panahon mai ka na maka guda sa suba dahil sa maing habas na pag lupig sa mga kapiyapihan. Kaya kung ma order ka ning kinis tatlong taho lang ang pwede mong lanihan si Eming, si boy Pindoy, tsaka si Boy kinis. Iba – iba ang level ning pagka matriro. Mga tahong iga ginhawa ang langgis ning suba. Kita man dapat magka ikan ning linggis ni isip na makatabang sa pag protektar ning suba. Para gabos kita maga hurat hurat na sana sa mga subad ning bintor na hinurad. Sano daw mabarik ang panahon na pilang oras lang na pag sima ga guda na ning bor bongkang, kapa parto-an boda ka kinisan.

Sano naman daw maabot ang panahon na magiging kasadu-an ko otro ang lupak. Sano naman daw ako makaon ning naka kamot boda may naka suksok pang lupak sa tordo. Limot ko na manginis pero mai ko malilimutan na maski sa dwaging panahon ning among pag ibahan mai ko malilimutan ang omokan namo boda hapiyap ning suba.

Para saimo to kurangot. Mai ko aram kung ano ang experiencia mo sa suba. Sana natawan ko man ning dwaging istorya kung ano man ang dară-dară mo sa kamponting.

Suba bow!

magayon ang prosa mo bahi. gapagilomdom nin mga mayaman na experiensya sabi ngani ni manoy jorge sa likhang yaman ng atong lugar na medyo underutilized. mii ko malimutan dyan sa ikan tinampo from viga to payo, baterya to bankerohan bridge ga bintor ako dyan nakakuha pa dyan nin mag bagtas, yong gapula pulang kinis na katinaba. kon mii nang pang sida nandyan madagri na sana nin tuway. pero deficil man bahi mangotkot sa tuho nin kinis. ikan sadong beses, imbes na kinis, dakurong ogdok (o kasili) ang nagluwas madyag ngani ta ikan akong agahid. magayon din ang ang mag agahid, sa puko(natural na fishpond sa suba) o kaya mag iba sa ga labog pero kon boot aninikig ang nasisima. pag piga noknok yong mga parainom, gapunta sana sa arakan...libre ang arak doon, hanggang kaya mong inumon. ninyon bakhawan hari sa suba ang pigagibong krismas tri, ninto kadakran plastik na. ninto yan dwagi na ang nakukuha nin parabintor, paano mga fry na minsan kasing laki ng ordinary butones ay kinukuha na thru agahid sa bunbon. at ang buyer adoon na rin sa simaan na pigabenta naman sa iba't ibang probinsya.

Kadakor nang pakinabang nato sa suba at kadakor pang magiging pakinabang kung aatamanon nato to. Sadong paagi ay ang pagtinaman nin bakhawan. maski sa saudi arabia pigagibo na to.

suba

bahi, madyag yan imong pataratara.

suba--agihan man to ning mga taga canlubi, kadakran yo mga negosyante, parpanaod ning kilang pangangaipo. amay pa, yo mga malugdog haring canlubi gahurat na ning paghunas nganing makabaryo sa suba. pagkahapon, pagsakat sa canlubi, pareho man siyempre, maga abang abang na naman ning hunason para makabaryo. sakripisyong masyado sa mga tahong ikan man interes na magbiyahe pa- canlubi. mas sakripisyado yo mga na tarde na mai inabutan yo paghunas. yo kalarakihan, gaumag na sana ning pang-ibaba, buda bubugungon yo kilang mga asawang babayi, habang yo asawang babayi, kupot yo inumag na sarwal. habang gatawid, yo kalarakihan, pigasapupu man nila yan kilang sugok ta baad hakrabon ning kinis.

alagad dakor man sa ato na pigakaugmahan man yan pagbaryo ning mga tarde sa hunason. si roly na bata ning baynong, sige man yan pang teleskopyo ninyo mga gaaging gaumag. sadong beses yo tinamaan ninyo lente ning teleskopyo niya, si among nan sana niya. hahahahaha. inano

bahi. mabalos man sa pagdidikar mo sa ako ning imong obra. padagusa sana. mabuhay ka!

Baga man sana tinamaan sa

Jorge O. Macenas's picture

Baga man sana tinamaan sa urat nin masiram na pag gilumdom an imong obra Bahi. Baga kanang- kana mo Bahi an pag mati kun paano ang nasa suba. Pati hangop nin nalulupang sasa, langsi nin bagisara pati pag dakop nin aringkagas na diskoter mo nin malinaw.

Asa norte baga an sado sa pinaka mawaag na suba sa Pilipinas. Sugna sa Viga hanggan Bagamanoc puro kasubaan yan. Habang piga basa ko obra mo bahi pagmate ko nag barik sa memory lane. Sugna dyan sa ikan bateriya gahurog na kami ni Gary T. nin bintor dyan. Pero paborito namong gudaan nin kinis dyan sa ikan ki garito, ki gari punta bugyas, parayaw, kabatangan. Kun minsan dyan sa ikan CAIS ga bintor man dyan, mara ngani kun napasobra tubong ko nin bitor mina baryo dun sa fishpond nin CAIS hananong guda guda basta maeng gwardya.

Pag abot nin summer, sige an pang ambit sa gabi minaparibod maaga na. Paboritong ambitan dyan sa ikan bunbon. Andyan an heavy trafik nin mga para ambit, minsan taragbuan sa gitna, agawan nin pwesto pag guyod. Parto aringkagas, kasag, sari saring isda dara pag paribod pero nang lulumsi na sa lipot ta mara yan nakababad magdamrag.

Minsan nanunuway kami na Ocang T. dyan sa ikan ogbong or kabatangan o maga tagaan nin bobo, magasada nin karitan.

An hangop nin suba sadong unique na hangop. Kung boko ka sanay, para sa imo mahangos yan. Pero kung kaobay mo na ang suba sugna pa man, sadong mahamot na lugar an suba. Hamot na ga tao nin pagkabuhay sa mga para pangisda, para tikrad, parasima. Hamot na nagatao ni buhay sa mga ordinaryong taho ga asa sa suba.

lagbas

bahi's picture

hahaha! maurag man yan pakatubong mo george hamak nang buminaryo pa sa fishpond na cais. habang iga botong mo siguro iga imagine ko yo pasori sori mo ki cais, hehehe.

lagbas na sigarilyo, maing filter. siram siram na supsopon pangontra sa noknok.

iso baga kung matatawan lamang ning gobyerno ning atensyon yan suba dyan sainyo oy maski bilog na bicol supplayan ning kakikinisan boda kasusugpuan. hamak nang sadong oras kami dyan ning byahe mai pa kami nakaluwas sa suba pag hari kami ning bagamanoc papuntang pandan.

iso baga kung boko kang sanay sa suba oy mangga pamiritil yan panit mo. pero pag kaubay mo na oy pagkasiniram ning yuta ning lupak.

sapupu

bahi's picture

gibo gibo man yan ni peregrino pero dahil mai nakabakar ning teleskopyo mina pasencia na sana sa mga piyapi dyan sa hunasan. hahaha! mai nya aram iga habunan na namo yo kiyang nka hurad na hukot. inano. dyan naturik si inoy kaka panidip. ninyo sawa na sa babayi mga laraki naman yan hanap. hahaha!

Suba - Bitana

Dave's picture

Kuribat ko ninyo mga nakaaging panahon, siram-siram dian mamitana sa suba... siram na sana nin parto. Pag abot mo sa baray ikan na nin nakahandang linagang tubig, ipusak mo na yo parto buda palutawan nin dakor na limon buda pupusakan nin ugbos na pula... inay na paningot! ha ha ha...

Dave

Hangop nin suba

rudi-payonhon's picture

Minsan piga imagine ko yan hangop nin suba,medyo malangsa, maasgad, medyo mahangos kon ikan mga mga tigbak na isda o mga kinis man.Ga sor-soltero na ko ninyo magpurba akong maglugdog sa suba, prumero sa tarahid ninyo nanagbo kami nin isda, malupak hanggang tuhod minsan hanggang hita pa.
Dipisil paran yan trabaho nin taho na pirming asa suba. Pangawhang punta ko sa suba sa Bariurong ta ikan don labo yo mga ninuno ko,nasundan sa Patason Cabuyoan sa mga Vallespin na kapugtuan nin lola ko sa ama. Ninyo ga dur-dakro na ko, nagtraining na ako nin panangkar sa bunbon, pangambit sa mga kasubaan nin Payo. Kaiba-iba ko man si Godo (Dr. Morales) yo naghu-no sa ako nin mga style nin pandakop nin isda, kinis, parto pasayan, tilapya, bangus pati pati bagisara. Panuway sa ibong nin bahi hanggang sa pamunturan naaraman ko man dyan sa kasubaan. Pamintor, pangagahid, pagsada sa suba nin Caic, Marbog, hanggang sa kan ki Rano. Ninyo buhay pa si Abid na Franciscong ki "Ru-bors"(Ambrosio Francisco na taga Sto.Nino), siya man yo naghu-no sa ako mam bayakos sa bigibog nin Arinawan.
Nagigilumduman ko man sana, ano daw kon pareho pa yan paagi nin buhay sa SUBA ninto?

"Look not what Catanduanes can do for you,but what you can do for Catanduanes"