Catanduanes Forum

“Mga Kustombre sa Pilipinas kon Ba-gong Taon” Payonhon dialect by kawor

Sa Pilipinas yan mga pamilya ga tiripon-tipon gabos pag abot nin gitnang-gabi nin Ba-gong Taon buda mangga-karaon na. Piga paniwaraan yan sa Pilipinas na magigin bastante daa yan pagkaon ta pag abot nin Ba-gong Taon. Yan mga bata sa Pilipinas ga sunod nin mga kustombre na magrulukso pa-itaas hasta 10 na beses tanganing magharangkaw o kaya uunaton ni Tatay o ni Nanay sa pag lani nin Ba-gong Taon.

Yan kustombreng tuo pinaniniwaraan na mangga-harangkaw daa yu mga bata na mga madyamo pag-abot nin ba-gong taon ( Kaya si Mamay mi na yan mabakar nin bitamina ni Buboy).

Paputok o mga papusngag sado man yan na importanteng parte nin Ba-gong Taon sa pag selebrar sa Pilipinas. Yan mga taho sa Pilipinas nangga-gibo yan nin mga paputok na maski buronsina na piga butangan nin gas buda tatayhupon nin dwagi sabay sindi. BUNG! Doon yon ka ki Limon sa kan tulay..he he he Inay! “Bamboo- Gun”yu bura namo ninyon, kami naman ma bakar nin rebentador don sa tindahan ni Tang Anoy. Ga simbolo gabos yan nin kaogmahan sa Ba-gong Taon. Purutukan, tradisyunal na paagi sa pagtagbo nin Ba-gong Taon na ikan kaogmahan sa puso ta.

Yan pag preparar nin Ba-gong Taon sa Pilipinas gasugna yan pilang ardaw pa bago mag Ba-gong Taon. Maski yan kustombre nin pag selebrar nin Ba-gong Taon lalo na dyan sa amo sa Payo baga laen na, nag ba-go naman nin dwagi ta laen-laen na yo hawong nin mga taho doon ninto pero aram nato na pare-pareho man yan maski siin ka mag punta sa Pilipinas pag abot nin Ba-gong Taon.

Yan kustombreng pag-“wish” nin suwerte, kaogmahan buda lililimuton ta na yu nakaaging taon na baga-ayot buda ninto yu pagtagbo na sa Ba-gong Taon sado na yan na pirmi tang nakakaugalian na sa Pilipinas.

Nanggasarayaw yo iba dyan na mga soltero, daraga o mga gurang man,yo iba dyan ga himate nin mga tugtog ni Andrew E. na kanunugot yo mga hari sa Manila laen naman yo piga himatian...sa Gary na, yo iba naman mga Inglis pa. Pero ninto yan mga bata ikan na mga PSP, ba-gong ipod, i-mate , aiphone o ano man na ba-gong celpon, kami ninyon inda mai lamang maski lata.

“Media Noche” o gitnang-gabi sadong importanteng kustombre napiga sunod ta pa man. Pag abot na nin "New Year's Eve” yan mga pamilya sa Pilipinas mangga tiripon na yan nganing mag sarabay-sabay nang pumunta sa simbahan. Tuong misa nin gitnang-gabi piga paniwaraan yan sa ato na ga simbolo nin paglaom para sa mauswag na Ba-gong Taon. Yan pag par pa- karang-katang o pag palibok nin mga kaldero o mga lata pati pag bago sa mga kahon-kahon o maski anong ga kadar-kadar mga kairiba nayan sa mga kustombre ninyon pa na mangag-urogmahan, boko man sana yan na puro sana ka urdotan kundi tangani daang mangag tupas yo mga espirito nin kaduroman.

Sa Tamping mga siyudad na, sa Virac o sa Manila yan pag busina nin kilang mga awto, yo iba piga pukpok yan mga kutsara, tinidor pati mga kawari o kaserola, panong katatakot na baga yan mga nangyayari ta ikan na nauutdan nin turdo o kamot, yo iba natigbak na sa hospital ta naputkan na nin kun anong makusog na paputok, mas maing disgrasya pag yan mga paagi sa pag selebrar maurag. Ano pan ba-gong Taon kon bulag na yan marsok mo pati utod pa yo kamot mo. Inda oy!

Kadakran sa Pilipinas naniwara nay an pag su-rot nin mga laen laen na kolor nin bado buda yan pag butang nin man laen-laen na prutas sa atong lamesa, pag su-rot nin bado na ikan mga bilog-bilog na baga imo, maga dara daa yan nin swerte ta ga-simbolo da yan nin pislak. Yo ibang mga maimo na na dili na batid kon ano yan amhi mabakar na yan nin ubas- 12 yan kakaonon nila pag eksaktong pag doot nin gitnang-gabi nin Ba-gong Taon. Maga tao daa tuo nin swerte para sa pag abot nin taon na masunod. Pag abre nin mga portahan sa primerong ardaw nin ba-gong taon, iso pa man yan na sado pang kustombre sa ato na maga tao daa nin bwenas para sa Ba-gong Taon. …Kaya mangga hurat-hurat na yo mga bu-rad na maabot na yu mapa igtok.

Happy New Year to All!